رئیس اداره نظارت و پایش مصرف فرآوردههای سلامت محور معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر اینکه سرم یک فرآورده دارویی ارزشمند است، نسبت به باور غلط «تقویتی بودن سرم» در میان مردم هشدار داد و گفت که در سرماخوردگی و آنفلوانزای خفیف، اگر بیمار هوشیار باشد و توانایی نوشیدن مایعات را داشته باشد، هیچگونه نیاز بالینی به تزریق سرم وجود ندارد و این رویکرد تنها موجب افزایش هزینههای درمانی و احتمال بروز عوارض میشود.
به گزارش خبرنگار ما، راضیه رمضانی با اشاره به رواج درخواست سرم در بیماریهای شایعی همچون سرماخوردگی و آنفلوانزای خفیف، تصریح کرد که تجویز این فرآورده صرفاً بر اساس اندیکاسیونهای علمی و بالینی مجاز است و اصرار بر دریافت سرم در بیماریهای خفیف، ناشی از یک باور غلط در میان مردم است.
احساس بهبود پس از سرم درمانی؛ موقتی و فریبنده
رمضانی در تبیین علت احساس بهبود پس از دریافت سرم گفت که احساس موقت افزایش انرژی یا رفع خستگی پس از تزریق سرم، بیشتر به جبران کمآبی بدن بازمیگردد و ارتباطی با درمان علت اصلی بیماری ندارد. وی تأکید کرد که سرم خود عامل درمان نیست و تنها آب، الکترولیت یا قند مورد نیاز بدن را تأمین میکند و درمان قطعی، منوط به تشخیص صحیح پزشک و درمان علت زمینهای بیماری خواهد بود.
- مزیت درمان خوراکی نسبت به سرم: جایگزینی مایعات از راه خوراکی، بهویژه با استفاده از محلول ORS، روشی مؤثرتر، ایمنتر و کمهزینهتر محسوب میشود
- عوارض مصرف غیرضروری سرم: افزایش هزینههای درمانی، احتمال بروز عوارض ناشی از تزریق، مصرف غیرمنطقی منابع درمانی
سرم چه زمانی ضروری است؟
رئیس اداره نظارت و پایش مصرف فرآوردههای سلامت محور دانشگاه علوم پزشکی اصفهان خاطرنشان کرد که اندیکاسیون اصلی استفاده از سرم به شرایطی محدود میشود که بیمار به دلیل استفراغ شدید، اسهال طولانیمدت، کاهش سطح هوشیاری، شوک، افت فشار خون، خونریزی یا پس از برخی اعمال جراحی، قادر به تأمین آب و الکترولیت مورد نیاز بدن از راه خوراکی نباشد یا نیاز به جایگزینی سریع حجم مایعات داشته باشد. در چنین شرایطی، تشخیص نیاز به سرم باید توسط پزشک و بر اساس وضعیت بالینی بیمار انجام شود.
نقش کلیدی پزشکان در مدیریت منطقی مصرف سرم
رمضانی با تأکید بر نقش کلیدی پزشکان در مدیریت منطقی مصرف فرآوردههای تزریقی، از عموم مردم خواست از هرگونه اصرار به کادر درمان برای دریافت سرم خودداری کنند و تصمیمگیری درباره نیاز بیمار به سرم را منحصراً بر اساس ارزیابی بالینی و تشخیص پزشک معالج بدانند. وی افزود که این رویکرد نه تنها به حفظ ایمنی و سلامت بیماران کمک میکند، بلکه از هدررفت منابع ارزشمند درمانی در نظام سلامت نیز جلوگیری خواهد کرد.
شواهد علمی نشان میدهد که سرم درمانی در بیماریهای خفیف، برتری محسوسی نسبت به درمان خوراکی ندارد و تنها موجب افزایش هزینههای درمانی و احتمال بروز عوارض میشود. با توجه به این توضیحات، ضروری است که بیماران و خانوادهها از باورهای غلط درباره اثرات تقویتی و تسریعکننده سرم پرهیز کرده و به تشخیص پزشک معالج خود اعتماد کنند.
