پژوهشگران با طراحی سامانهای نانویی موفق شدند انرژی سلولهای عصبی را پس از آسیب حاد مغزی بازگردانده و نشانههای التهاب را کاهش دهند؛ دستاوردی که افق تازهای را برای درمان آسیب مغزی نوزادان میگشاید.
به گزارش خبرگزاری مهر، پژوهشی تازه که در مجله علمی ACS Nano منتشر شده، از رویکردی نوآورانه در نانوفناوری برای بازگرداندن انرژی سلولها پس از آسیب حاد مغزی خبر میدهد. در این روش، نیاسینامید با استفاده از نانولولههای پپتوئیدی ویژه به درون سلولها حمل میشود تا پیشساز مهم کوآنزیم NAD+ را تأمین کرده و اختلالات متابولیک ناشی از آسیب را جبران کند.
آسیب مغزی نوزادان و چالش کمبود انرژی سلولی
آسیب حاد مغزی، بهویژه در دوره نوزادی، یکی از پیچیدهترین چالشهای پزشکی محسوب میشود. در چنین شرایطی، سطح ATP (منبع اصلی انرژی سلول) کاهش مییابد، استرس اکسیداتیو افزایش پیدا میکند و مسیرهای التهابی فعال میشوند. کمبود NAD+ بهعنوان یکی از کوآنزیمهای کلیدی در تنفس سلولی و ترمیم DNA، نقش محوری در تشدید آسیب مغزی ایفا میکند. هرچند جبران این مولکول سالهاست بهعنوان راهکاری امیدبخش مطرح شده، اما انتقال آن به کاربرد بالینی با موانعی مانند جذب ضعیف توسط سلولها و نبود هدفگیری دقیق روبهرو بوده است.
دو دستاورد کلیدی نانولولههای حامل نیاسینامید برای درمان آسیب مغزی
- بازگرداندن انرژی سلولهای عصبی: نانولولههای حامل نیاسینامید (NAM-PNTs) توانستند سطح ATP درون سلول را افزایش دهند، بقای سلولی را بهبود بخشند و شدت پاسخهای التهابی پس از آسیب را کاهش دهند. نکته قابلتوجه آنکه حتی یک دوز از این سامانه در مدلهای پیشبالینی اثرات قابلاندازهگیری بر جای گذاشته است.
- هدفگیری دقیق سلولهای میکروگلیا: بررسیها نشان داد که میکروگلیا (سلولهای ایمنی مغز)، نانولولهها را عمدتاً از طریق فاگوسیتوز به درون خود میبرند. این ویژگی راه را برای هدفگیری دقیق سلولهای درگیر در پاسخ التهابی هموار میکند و برای نخستینبار یک بستر زیستسازگار و متمرکز بر میکروگلیا معرفی شده است.
پژوهشگران برای ارزیابی ایمنی و کارایی، چندین مدل زیستی شامل سلولهای میکروگلایBV-2 در شرایط محرومیت از اکسیژن و گلوکز، برشهای کامل نیمکره مغز و مدل هیپوکسی-ایسکمی در موش صحرایی نوزاد (که شباهت بالینی بیشتری به آسیبهای مغزی دوران نوزادی دارد) را به کار بردند. نتایج اولیه در مدلهای آزمایشگاهی و حیوانی، چشماندازی امیدبخش برای درمان آسیب مغزی نوزادان و سایر اختلالات همراه با کمبود انرژی سلولی ترسیم کرده است.
اهمیت این پژوهش در آن است که نشان میدهد درمان آسیب مغزی الزاماً نباید تنها بر مهار التهاب یا حفاظت عصبی متمرکز باشد، بلکه میتوان از زاویهای بنیادیتر به مسئله نگریست: بازگرداندن انرژی ازدسترفته سلولها. این مطالعه میتواند بنیانی برای توسعه نسل تازهای از درمانهای هدفمند در بیماریهای عصبیِ وابسته به افت انرژی سلولی باشد.
